Sıfırdan Python Dersleri 1: Hiç Kod Bilmeden Kurulum ve İlk 5 Komut

Python öğrenmeye başlayan çoğu kişi aynı yerde takılır: kitaplar ve videolar önce uzun uzun teori anlatır, ilk satır kod çok sonra gelir. Bu seride tersini yapıyoruz. Önce bilgisayarınıza Python'u kuruyoruz, hemen ardından beş gerçek komut yazıyoruz ve ilk hata mesajlarımızı birlikte okuyoruz. Ezber yok.

Bu yazı, YouTube kanalımızdaki Sıfırdan Python Dersleri serisinin ilk dersinin yazılı hali. Videoyu izleyip yazıdan takip edebilir ya da yalnızca yazıyı okuyarak ilerleyebilirsiniz. Yazıdaki görseller, videodaki slaytların kendisi.

Python nedir, neden Python ile başlamalı?

Python, bilgisayara ne yapacağını söylediğimiz bir programlama dili. Komutları İngilizceye yakın ve okunması kolay. Örneğin ekrana bir şey yazdırmak için kullanılan komutun adı print, yani "yazdır".

Python web sitelerinin arka yüzünde, veri işlerinde ve yapay zeka araçlarında sık kullanılıyor. Yeni başlayan biri için en büyük avantajı şu: tek satırlık bir komut yazıp sonucunu hemen görebiliyorsunuz. Bu seride adım adım ilerleyeceğiz: bugün ilk komutlar, sonra dosyalar, kararlar, döngüler, listeler ve fonksiyonlar.

Python nasıl kurulur? (Windows)

Bilgisayarınızda Python zaten kuruluysa bu bölümü atlayıp ilk komuta geçebilirsiniz.

Windows'ta en kolay yol Python install manager. Python'un resmi kuruluşu Python Software Foundation'ın programı, Python'u sizin yerinize indirip kuruyor:

1. Başlat menüsünden Microsoft Store'u açın.
2. Arama kutusuna Python install manager yazın.
3. Yayıncısı Python Software Foundation olan uygulamayı seçin ve Yükle'ye basın.

Store kullanmak istemezseniz aynı programı python.org indirme sayfasından da alabilirsiniz. İkisi aynı program.

Yükleme bitince Başlat menüsüne terminal yazın ve Terminal'i açın. Koyu renkli bir pencere gelecek. Korkmayın, bu pencere bilgisayarla yazışarak konuştuğumuz yer. Buraya küçük harflerle python yazıp Enter'a basın.

Bilgisayarınızda hiç Python yoksa program ilk seferde güncel sürümü kendisi indirir. Ekranda bir soru çıkarsa okuyun; emin değilseniz varsayılan cevabı kabul edin.

Sonra ekranda üç büyüktür işareti göreceksiniz: >>>. Bu işaret "Python hazır, sizi dinliyor" demek. Buraya ne yazarsanız Python, Enter'a bastığınız anda çalıştırır.

Komut 1: Python'u hesap makinesi gibi kullanmak

İlk komutumuz bir hesap. Üç büyüktür işaretinin yanına aşağıdakileri tek tek yazıp her birinden sonra Enter'a basın:

Çarpma için yıldız (*), bölme için eğik çizgi (/) kullanılıyor. Son sonuçta virgül yerine nokta görmenizin sebebi şu: Python ondalık sayılarda nokta kullanır.

Komut 2: İki yıldızla üs almak

İki yıldız yan yana (**) üs almak demek. 2 ** 10 yazın: ikinin onuncu kuvveti, yani 1024. Kafadan hesaplaması zor bir işi Python bir anda yapar.

Komut 3: print ile ekrana yazı yazdırmak

Programcıların geleneği: bilgisayara "Merhaba Dünya" dedirtmek. Şunu yazın:

Komutun üç parçası var. print "ekrana yaz" demek. Parantezin içine ne yazılacağını koyarız. Tırnak işaretleri de Python'a "bu bir yazı, olduğu gibi göster" der.

Bilerek üç hata yapalım

Hata almak da dersin parçası. Python'un hata mesajları ilk bakışta korkutucu görünür ama aslında size nereye bakacağınızı söyler.

Hata 1: Tırnakları unutursak (NameError)

Aynı komutu tırnaksız yazın: print(Merhaba). Python NameError: name 'Merhaba' is not defined der. Yani "Merhaba diye bir şey tanımıyorum." Tırnak olmayınca Python bunu yazı değil, bir isim sanır.

Hata 2 ve 3: Kapanmayan tırnak ve büyük P

Tırnağı açıp kapatmazsanız SyntaxError, yani yazım hatası alırsınız. print yerine Print yazarsanız Python yine NameError verir, hatta Did you mean: 'print'? diye sorar. Çıkan ders: hata mesajı düşman değil, ipucu. Küçük büyük harf de Python için önemlidir.

Komut 4: Değişken nedir?

Değişken, bir bilgiye verdiğimiz isimdir. Üstünde etiket olan bir kutu gibi düşünün: etiket değişkenin adı, içindeki de değeri.

Bu kez Python ekrana hiçbir şey yazmaz, çünkü yalnızca aklında tutar. Eşittir işareti, sağındaki değeri solundaki isme koyar.

Komut 5: İlk programınız, bir fiyat hesaplayıcı

Şimdi iki değişkeni birleştirelim:

Python kutuların içindeki değerleri alıp çarptı. İkinci satırda print'in içine virgülle ayırarak yazı da ekledik: Python virgülle ayrılan parçaları aralarına birer boşluk koyarak yan yana yazar. İşte ilk küçük programınız.

Yapay zeka köşesi: Hatayı nasıl sormalı?

Bir hatada takıldığınızda ChatGPT'ye ya da Claude'a sorabilirsiniz. Ama sorma biçiminiz önemli. "Bunu düzelt" derseniz yapay zeka kodu sizin yerinize yazar ve siz bir şey öğrenmezsiniz. Hata mesajını yapıştırın ve şunu ekleyin:

Ben Python'a yeni başladım. Kodu benim yerime düzeltme. Sadece hatanın ne demek olduğunu ve nereye bakmam gerektiğini açıkla.

Ödev: Yaşınızı Python hesaplasın

dogum_yili adında bir değişken oluşturun ve içine kendi doğum yılınızı yazın. Sonra print(2026 - dogum_yili) ile yaşınızı hesaplatın. Ekrana ya yaşınız ya da yaşınızın bir fazlası gelecek. Neden bazen bir fazla çıktığını düşünün; cevabı ikinci dersin başında konuşuyoruz.