Şifreniz Kaç Saniyede Kırılır? Güçlü Şifrenin Ekranın Arkası
Aynı uzunluktaki iki şifreden biri 132 yıl, öteki birkaç saniye dayanabiliyor. Ekranın Arkası'nın üçüncü bölümü: sitelerin şifreyi nasıl sakladığı, şifre tabloları, NIST'in yeni kuralları ve güçlü şifre için dört adım.
Her gün onlarca kez yazıyorsunuz: telefonun kilidinde, e-postada, bankada. Peki o şifre, kötü niyetli birinin eline geçerse ne kadar dayanır? Cevap şaşırtıcı biçimde iki uçlu: aynı uzunluktaki iki şifreden biri yüzyılı aşkın bir süre dayanırken öteki birkaç saniyede düşebiliyor. Farkı yaratan şey ekran kartının gücü değil, şifreyi nasıl seçtiğiniz.
Bu yazı, YouTube kanalımızdaki Ekranın Arkası serisinin üçüncü bölümünün yazılı hali. Önceki bölümde verinin okyanusun dibinden nasıl geçtiğini anlatmıştık; bu bölümde o yolun ucundaki kapıya, yani şifrenize bakıyoruz. Konuya savunma tarafından bakıyoruz: amaç şifre kırmayı öğretmek değil, şifrenizi neden ve nasıl güçlendireceğinizi göstermek.
Kısaca:
- İyi bir site şifrenizi değil, şifrenizden üretilmiş bir "parmak izini" saklar. Tehlike, bu kayıtlar çalındığında başlar.
- Hive Systems'in 2026 tablosuna göre rastgele seçilmiş 8 karakterlik karışık bir şifre yaklaşık 132 yıl, yalnızca küçük harfli 8 karakter ise yaklaşık iki hafta dayanıyor.
- Ama bu süreler yalnızca rastgele şifreler için geçerli. Tahmin edilebilir, sık kullanılan ya da daha önce sızmış şifreler anında düşebiliyor.
- ABD'nin standart kurumu NIST artık uzunluğu öne çıkarıyor: tek başına kullanılan şifre en az 15 karakter, "büyük harf, rakam, sembol" zorunluluğu ve düzenli değiştirme dayatması yok.
Site şifrenizi nasıl saklar?
Bir siteye kayıt olduğunuzda iyi kurulmuş bir sistem şifrenizi olduğu gibi kaydetmez. Şifreyi tek yönlü bir işlemden geçirir ve ortaya çıkan karmaşık bir dizi saklar. Buna özet (hash) denir; şifrenizin bir tür parmak izi gibidir. Parmak izinden kişiyi geri yaratamayacağınız gibi, özetten de şifre geri çözülemez. Giriş yaptığınızda site yazdığınız şifrenin özetini yeniden hesaplar ve kayıttakiyle karşılaştırır.
Peki tehlike nerede? Bir site saldırıya uğrayıp bu özetler çalınırsa, saldırgan onları kendi bilgisayarında, siteye hiç dokunmadan denemeye başlayabilir: aday şifrelerin özetini hesaplar ve eşleşen var mı diye bakar. Sitenin "üç yanlış denemede hesabı kilitle" koruması burada işe yaramaz, çünkü denemeler sitede değil, saldırganın elinde olur. Şifrenizin kaç saniyede kırılacağı sorusu tam olarak bu durum için sorulur.
Şifreniz kaç saniyede kırılır?
ABD'li siber güvenlik şirketi Hive Systems her yıl bu soruya bir tablo ile cevap veriyor. 2026 tablosu, 16 adet RTX 5090 ekran kartının, yaygın olarak kullanılan bcrypt yöntemiyle (maliyet ayarı 10) saklanmış bir özeti denemesini varsayıyor. Tablodaki örneklerden ikisi farkı çok iyi gösteriyor:
Rastgele 8 karakter, yalnızca küçük harf: yaklaşık 2 hafta
Rastgele 8 karakter, büyük ve küçük harf, rakam ve sembol: yaklaşık 132 yıl
Aynı uzunlukta iki şifre, biri iki hafta, öteki 132 yıl. Sebep olasılık sayısı: her karakterde seçilebilecek işaret çoğaldıkça ve her karakter eklendikçe denenmesi gereken birleşim sayısı katlanarak büyür. Uzunluk bu büyümenin en güçlü kaldıracıdır; bir karakter eklemek, karakter türü eklemekten çoğu zaman daha çok kazandırır.
Tablonun gizlediği asıl gerçek
Bu tablo en iyimser durumu gösterir ve Hive Systems bunu açıkça yazıyor: süreler, şifrenin rastgele üretildiğini, daha önce hiçbir sızıntıda yer almadığını ve iki aşamalı doğrulamanın kullanılmadığını varsayıyor. İnsanlar ise rastgele değildir. Saldırganlar sıfırdan denemeye başlamadan önce sık kullanılan ve daha önce sızmış şifreleri dener. Hive'ın aynı yazısında, sembol de içeren ama tahmin edilebilir bir şifrenin tek bir RTX 5090 ile yaklaşık üç saniyede bulunduğu anlatılıyor.
Yani "Ankara1923!" gibi karışık görünen ama bir kalıba uyan şifre, tablodaki 132 yılı hiç görmez. Doğum tarihi, takım adı, şehir, "123" ile biten sözcükler ve klavyede yan yana duran tuşlar ilk denenenler arasındadır.
Güçlü şifre nasıl olmalı? NIST'in yeni kuralları
ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST), Temmuz 2025'te yayımladığı kimlik doğrulama kılavuzunun yeni sürümünde (SP 800-63B-4) şifre kurallarını sadeleştirdi. Bu kurallar sitelerin uyması gereken kurallar olsa da, sizin için de iyi bir yol haritası:
- Uzunluk önce gelir: tek başına kullanılan bir şifre en az 15 karakter olmalı. İki aşamalı doğrulamanın parçası olan şifre için alt sınır 8 karakter. Siteler en az 64 karaktere kadar şifreye izin vermeli.
- Karakter türü dayatması yok: kılavuz, "en az bir büyük harf, bir rakam, bir sembol" gibi kuralların sitelerce zorunlu tutulmamasını istiyor. Uzun bir cümle, kısa ve karışık bir sözcükten çoğu zaman daha güçlüdür.
- Takvime bağlı değiştirme yok: siteler şifreyi "her 90 günde bir değiştirin" diye dayatmamalı; değişiklik yalnızca şifrenin ele geçtiğine dair bir işaret olduğunda istenmeli.
- Sızmış ve yaygın şifreler engellenmeli: siteler yeni şifreyi, daha önce sızmış ve sık kullanılan şifrelerden oluşan bir listeyle karşılaştırmalı.
- Şifre yöneticisine izin: siteler şifre yöneticilerine ve otomatik doldurmaya izin vermeli, yapıştırmayı engellememeli.
- İpucu ve güvenlik sorusu yok: "İlk evcil hayvanınızın adı?" gibi sorular şifre seçerken istenmemeli.
Bugün yapabileceğiniz dört şey
- Uzun ve rastgele seçin: birbiriyle ilgisi olmayan dört beş sözcükten oluşan bir cümle hem uzun hem hatırlanabilir olur. Kendinizle ilgili bilgi (doğum yılı, şehir, takım) kullanmayın.
- Her hesap için ayrı şifre: bir sitede sızan şifre, aynı şifreyi kullandığınız bütün hesapları açar. Bunu elle yönetmek zor; bir şifre yöneticisi her hesap için uzun ve rastgele şifre üretip saklar.
- Sızıntıda var mı, bakın: Have I Been Pwned'ın Pwned Passwords hizmeti bir şifrenin daha önce sızıntılarda görülüp görülmediğini söyler. Şifrenin kendisini göndermez: şifre sizin cihazınızda özetlenir ve yalnızca özetin ilk 5 karakteri gönderilir, karşılaştırma yine sizin tarafınızda yapılır.
- İkinci bir kilit ekleyin: e-posta, banka ve sosyal medyada iki aşamalı doğrulamayı açın. Şifre ele geçse bile ikinci adım olmadan hesaba girilemez. Destekleyen yerlerde geçiş anahtarı (passkey) kullanın: FIDO Alliance'a göre geçiş anahtarları oltalamaya (sahte giriş sayfalarına) dayanıklı olarak tasarlanmıştır.
Site sahipleri için: sitenizde üyelik varsa şifreleri bcrypt gibi yavaş ve tuzlanmış bir yöntemle saklayın, en az 15 karakterlik şifrelere izin verin, sızmış şifreleri engelleyin ve yöneticiler için iki aşamalı doğrulamayı açın. Kullanıcının şifresini hiçbir zaman düz metin olarak saklamayın ya da e-postayla göndermeyin.
Sonuç: hız değil, öngörülemezlik
Ekran kartları her yıl hızlanıyor ve tablolar her yıl biraz kısalıyor. Ama asıl fark donanımdan değil, seçimden geliyor: rastgele ve uzun bir şifre bugünün donanımıyla yüzyıllarca dayanırken tahmin edilebilir bir şifre saniyeler içinde düşebiliyor. Uzun seçin, her yerde ayrı kullanın, bir şifre yöneticisine bırakın ve ikinci kilidi açın.
Kaynaklar ve ilgili sayfalar
- Hive Systems: 2026 şifre tablosu (16 x RTX 5090, bcrypt maliyet 10; varsayımlar yazının içinde)
- NIST SP 800-63B-4: Bölüm 3.1.1, şifre kuralları
- Have I Been Pwned: Pwned Passwords
- FIDO Alliance: Geçiş anahtarları
- SPF, DKIM ve DMARC nasıl kurulur? (e-posta adınızın taklit edilmesini önlemek)
- Ekranın Arkası Bölüm 2: denizaltı internet kabloları
- TurkWebSite YouTube kanalı: Ekranın Arkası serisinin videoları.
Siteniz de güvende olsun
TurkWebsite'ın kurduğu sitelerde ücretsiz SSL sertifikası pakete dahil. Ekonomik web tasarım, ücretsiz hosting.

























